Kaldıraç nedir? Kaldıraçlı işlem, oran ve hesaplama rehberi

12 Ekim 2026

12 dakika

Son Güncelleme: 4 Kasım 2026

Kaldıraç, yatırdığınız teminatın birkaç katı büyüklüğünde pozisyon açmanızı sağlayan mekanizmadır: 10x ile 100 USDT'lik teminat 1.000 USDT'lik pozisyon demektir ve kazanç da kayıp da pozisyonun tamamı üzerinden hesaplanır. EVEDEX'te azami oran BTC, ETH ve SOL'de 50.000 dolara kadar pozisyonlarda 200x'tir; Türkiye'de bireysel forex işlemlerinde sınır 1:10'dur.

Bu rehberde oranın, marjın ve tasfiye fiyatının nasıl hesaplandığını, çapraz ve izole marjı, maliyetleri ve riski nasıl sınırlayacağınızı örneklerle anlatıyoruz. Kripto paralarda teminatlı pozisyon açmak için kripto vadeli işlem sayfamıza, kendi teminatınıza önceden ayarlanmış bir kaldıraç uygulayan funded account modeli için EVEDEX'in Funded Trading sayfasına bakabilirsiniz.

EVEDEX: bu çoklu varlık işlem platformu yalnızca çapraz marj kullanır; azami oran EVEDEX verilerine göre 09.11.2026 itibarıyla BTC, ETH ve SOL'de 200x, altın ve gümüşte 100x, EURUSD ve USDJPY'de 150x'tir.
Tanım: pozisyon büyüklüğünün teminata oranı; 10x, teminatın on katı pozisyon demektir.
Etki: 10x'te fiyatın %1'lik hareketi teminatı %10 değiştirir.
Tasfiye: teminat sürdürme marjının altına inince pozisyon kapanır; 100x'te bu yaklaşık %1'lik harekettir.
Türkiye'de forex: bireysel yatırımcıda azami oran 2017'den bu yana 1:10'dur.
Risk yönetimi: önce işlem başına riske atılacak tutar, sonra zarar durdur seviyesi, en son oran belirlenir.

Bu yazıda:

Kaldıraç nedir
Oran, marj ve pozisyon büyüklüğü
Hesaplama formülleri
Tasfiye nasıl işler
Çapraz ve izole marj
Kademeli limitler
Fonlama ve maliyetler
Örnek: aynı işlem, farklı oranlar
Hangi piyasalarda kullanılır
Risk yönetimi
İşlem psikolojisi
Sık yapılan hatalar
Türkiye'deki kurallar
EVEDEX'te oranlar

Kaldıraç nedir

Günlük dilde kaldıraç, küçük bir kuvvetle büyük bir yükü kaldırmayı sağlayan araçtır. Finansta da benzer bir mantık vardır: küçük bir teminatla büyük bir pozisyonu yönetirsiniz. Aradaki fark, aracı kurumun ya da borsanın sağladığı bir tür kredi gibi düşünülebilir; ancak bu krediyi geri ödemek yerine, zarar teminatı aştığında pozisyon kapatılır. Teminatın çok üzerinde bir hesapla işlem yapmanın başka bir yolu da şirketin belirlediği kayıp kurallarıyla çalışan prop firma hesaplarıdır.

Kaldıraçlı işlem; forex, vadeli işlemler, fark sözleşmeleri ve kripto paralardaki sürekli vadeli kontratlarda kullanılır. Bu ürünlerde varlığın kendisini satın almazsınız; fiyat değişimine dayalı bir pozisyon açarsınız. Fiyatın yükselmesini bekliyorsanız uzun, düşmesini bekliyorsanız kısa pozisyon açabilirsiniz.

Oran, marj ve pozisyon büyüklüğü

Oran üç farklı biçimde gösterilebilir: 10x, 1:10 ya da %10 marj. Üçü de aynı anlama gelir. Aşağıdaki tablo farklı oranlarda gereken teminatı, fiyatın %1'lik hareketinin teminata etkisini ve tasfiyeye kadar yaklaşık mesafeyi gösteriyor.

Oran	Gereken teminat	%1 hareketin teminata etkisi	Tasfiyeye yaklaşık mesafe
2x	%50	%2	Yaklaşık %50
5x	%20	%5	Yaklaşık %20
10x	%10	%10	Yaklaşık %10
20x	%5	%20	Yaklaşık %5
50x	%2	%50	Yaklaşık %2
100x	%1	%100	Yaklaşık %1
200x	%0,5	%200	Yaklaşık %0,5

Hesaplama: tasfiye mesafesi sürdürme marjı, ücretler ve fonlama hariç yaklaşık değerdir; gerçek tasfiye fiyatı daha yakındır. Tarih: 12.10.2026.

Tablodaki en önemli sütun sonuncusudur. 100x'te fiyatın yaklaşık %1'lik ters hareketi, sürdürme marjı da düşüldüğünde ise daha küçük bir hareket pozisyonu kapatmaya yeter. Kripto paralarda bu büyüklükte hareketler bir saat içinde sıkça yaşanır.

Hesaplama formülleri

Oranla ilgili hesapların neredeyse tamamı dört formülle yapılır:

Pozisyon büyüklüğü = teminat × oran. 200 USDT ve 5x ile 1.000 USDT.
Gereken teminat = pozisyon büyüklüğü ÷ oran. 3.000 USDT'lik pozisyon 20x ile 150 USDT teminat ister.
Kâr veya zarar = pozisyon büyüklüğü × fiyat değişimi. 1.000 USDT'lik pozisyonda %3'lük hareket 30 USDT eder.
Teminat getirisi = fiyat değişimi × oran. 5x'te %3'lük hareket teminatı %15 değiştirir.

Bu formüller, uzun ve kısa pozisyon için aynıdır; yalnızca kazancın yönü değişir. Uzun pozisyonda fiyat yükselince, kısa pozisyonda fiyat düşünce kazanırsınız.

Tasfiye nasıl işler

Her pozisyon için iki teminat seviyesi vardır: açılış için gereken başlangıç marjı ve pozisyonu açık tutmak için gereken sürdürme marjı. Fiyat aleyhinize hareket ettikçe teminat azalır. Teminat sürdürme marjının altına indiğinde borsa pozisyonu otomatik olarak kapatır. Bu işleme tasfiye denir.

Tasfiye fiyatını yaklaşık olarak şöyle düşünebilirsiniz: 10x'te uzun pozisyon açtıysanız, fiyatın yaklaşık %10 düşmesi teminatı sıfıra indirir; sürdürme marjı nedeniyle tasfiye bundan biraz önce, örneğin %9 civarında gerçekleşir. Komisyonlar ve fonlama ödemeleri de teminattan düşüldüğü için pozisyon ne kadar uzun süre açık kalırsa tasfiye fiyatı o kadar yaklaşabilir.

Tasfiyeden kaçınmanın en güvenilir yolu, pozisyonu tasfiye fiyatından çok önce kapatacak bir zarar durdur emri kullanmaktır. Böylece kaybı kendiniz sınırlarsınız ve teminatın bir kısmı korunur.

Çapraz ve izole marj

Borsalar genellikle iki marj türü sunar:

İzole marj: her pozisyon için ayrı teminat ayrılır. Pozisyon tasfiye olursa yalnızca o teminat kaybedilir.
Çapraz marj: hesaptaki tüm serbest bakiye, açık pozisyonların ortak teminatıdır. Bir pozisyon zarara girdiğinde hesaptaki diğer bakiye onu destekler; bu tasfiyeyi geciktirir ama kaybın tüm bakiyeye yayılmasına yol açabilir.

EVEDEX'te yalnızca çapraz marj kullanılır. Bu nedenle hesapta tuttuğunuz bakiyenin tamamını risk altında saymak ve pozisyon büyüklüğünü buna göre ayarlamak önemlidir. Riski sınırlamak isteyenler, işlem hesabında yalnızca kullanmayı planladıkları tutarı tutabilir.

Kademeli limitler

Birçok borsada izin verilen azami oran, pozisyon büyüdükçe kademeli olarak düşer. Bunun nedeni, büyük pozisyonların tasfiyesinin piyasada daha fazla fiyat etkisi yaratmasıdır. EVEDEX'te örneğin BTC, ETH ve SOL'de 50.000 dolara kadar pozisyonlarda 200x kullanılabilir; 200.000 dolara kadar sınır 100x'e, 750.000 dolara kadar 20x'e iner.

EVEDEX verilerine göre 09.11.2026 itibarıyla azami oran altın, gümüş ve petrolde 100x, EURUSD ve USDJPY'de 150x, hisse kontratlarında 50x, halka arz öncesi kontratlarda 10x'tir; bu sınırlar da pozisyon büyüdükçe düşer. Limitler zamanla değişebilir.

Fonlama ve maliyetler

Oran arttıkça maliyetlerin teminata göre ağırlığı da artar, çünkü ücretler teminat üzerinden değil pozisyonun tamamı üzerinden alınır:

Komisyon: EVEDEX'te maker emirlerde %0,015, taker emirlerde %0,045. 10.000 USDT'lik pozisyonda taker emirle açılış 4,5 USDT tutar.
Fonlama: sürekli vadeli kontrat fiyatını referans fiyata yakın tutan dönemsel ödemedir; EVEDEX'te her 8 saatte bir hesaplanır ve saatlik olarak tahsil edilir. Pozisyonun yönüne göre ödeme ya da tahsilat olabilir.
Fiyat kayması: piyasa emirlerinde, özellikle hızlı piyasalarda, beklenenden farklı fiyattan işlem gerçekleşebilir.

100 USDT teminatla 100x'te açılan 10.000 USDT'lik pozisyonda yalnızca açılış ve kapanış komisyonu yaklaşık 9 USDT, yani teminatın %9'u eder.

Örnek: aynı işlem, farklı oranlar

İşlem hesabınızda 200 USDT var ve BTC'nin yükseleceğini düşünüyorsunuz; çapraz marjda bu tutarın tamamı teminattır. 12.10.2026'da BTC yaklaşık 83.128 dolar civarındaydı. Aynı 200 USDT ile üç farklı seçenek:

3x: 600 USDT'lik pozisyon. BTC %5 yükselirse 30 USDT kazanırsınız; %5 düşerse 30 USDT kaybedersiniz. Tasfiyeye yaklaşık %33 mesafe vardır.
10x: 2.000 USDT'lik pozisyon. %5'lik yükseliş 100 USDT, %5'lik düşüş 100 USDT kayıp demektir. Tasfiyeye yaklaşık %10 mesafe kalır.
50x: 10.000 USDT'lik pozisyon. %5'lik yükseliş 500 USDT kazandırır, ama fiyat %2 düşerse pozisyon tasfiye edilir ve 200 USDT'lik teminatın tamamı kaybedilir.

BTC'nin günlük hareketlerinin %2'yi aşması olağan olduğu için 50x seçeneği, yön tahmini doğru çıksa bile önce tasfiyeyle sonuçlanabilir.

Hangi piyasalarda kullanılır

Teminatla işlem yapma imkânı birçok piyasada vardır, ama koşullar farklıdır:

Forex: döviz çiftleri, Türkiye'de SPK yetkili kurumlar üzerinden ve bireyselde en fazla 1:10 oranla işlem görür; forex yatırım rehberimiz temel kavramları anlatır.
Borsa İstanbul VİOP: endeks, döviz, altın ve hisse vadeli kontratlarında teminat oranlarını borsa belirler.
Kredili hisse işlemleri: aracı kurumun kredisiyle hisse alınır; oranlar düşüktür ve faiz ödenir.
Kripto sürekli vadeli kontratlar: vadesi olmayan, fonlama ödemesiyle referans fiyata bağlanan kontratlardır; oranlar borsaya göre değişir ve çok yüksek olabilir.
Emtia ve endeks kontratları: altın, gümüş, petrol ve hisse endeksleri, hem geleneksel vadeli işlem borsalarında hem de bazı kripto borsalarında işlem görür.

Her piyasanın oynaklığı farklı olduğu için aynı oran farklı risk anlamına gelir. Döviz çiftlerinde 10x ile kripto paralarda 10x aynı şey değildir; kripto paralarda günlük hareketler genellikle çok daha büyüktür.

Risk yönetimi

Oranı seçmeden önce cevaplanması gereken soru, bu işlemde ne kadar kaybetmeyi kabul ettiğinizdir. Doğru sıralama şöyledir:

İşlem başına risk: bakiyenin %1 ile %2'si gibi sabit bir oran belirleyin. 1.000 USDT'lik hesapta %1, 10 USDT eder.
Zarar durdur seviyesi: grafiğe göre, fikrinizin yanlış çıktığını gösterecek fiyatı belirleyin. Örneğin girişin %2 altı.
Pozisyon büyüklüğü: risk tutarını zarar durdur mesafesine bölün. 10 USDT ÷ %2 = 500 USDT'lik pozisyon.
Oran: bu pozisyon için ne kadar teminat ayırmak istediğinize göre seçin. 500 USDT'lik pozisyon 5x ile 100 USDT, 10x ile 50 USDT teminat ister.

Bu yaklaşımda oran riski belirlemez; riski zarar durdur emri ve pozisyon büyüklüğü belirler. Oran yalnızca ne kadar teminatın bağlanacağını ve tasfiye fiyatının ne kadar uzakta olacağını değiştirir. Zarar durdur seviyesinin tasfiye fiyatından önce gelmesi şarttır.

İşlem psikolojisi

Yüksek oranla işlem yapmak yalnızca teminatı değil, karar verme biçimini de etkiler. Küçük fiyat hareketleri hesapta büyük dalgalanmalar yarattığında yatırımcı planından sapar: kârdaki pozisyonu erken kapatır, zarardaki pozisyonu bekler ya da zarar durdur seviyesini uzaklaştırır. Düşük oranla işlem yapmak, fiyatın olağan dalgalanmalarına dayanmayı ve plana sadık kalmayı kolaylaştırır.

İyi bir alışkanlık, her işlemden önce giriş, zarar durdur ve hedef seviyelerini yazmak ve işlemden sonra plana uyulup uyulmadığını kaydetmektir. Birkaç haftalık kayıt, hangi hataların tekrarlandığını açıkça gösterir.

Sık yapılan hatalar

Platformun izin verdiği en yüksek oranı kullanmak: yüksek limit bir öneri değil, bir sınırdır.
Zarar durdur kullanmamak: tasfiye fiyatını zarar durdur gibi görmek, teminatın tamamını kaybetmeyi baştan kabul etmek demektir.
Zarardaki pozisyona teminat eklemek: tasfiyeyi erteler ama kaybı büyütebilir.
Kayıptan sonra pozisyonu büyütmek: kaybı hızla telafi etme isteği, en sık hesap kaybetme nedenlerinden biridir.
Maliyetleri unutmak: yüksek oranlarda komisyon ve fonlama teminatın önemli bir kısmını tüketir.
Haber saatlerinde yüksek oranla işlem: faiz kararları ve önemli veriler fiyatı saniyeler içinde birkaç yüzde oynatabilir.

Türkiye'deki kurallar

Türkiye'de forex işlemleri, resmi adıyla kaldıraçlı alım satım işlemleri, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından düzenlenir. 2017'deki düzenlemeyle bireysel yatırımcılar için azami oran 1:10'a indirildi ve 50.000 TL asgari teminat şartı getirildi. Bu sınırlar, yüksek oranlarla kısa sürede büyük zararlara uğrayan yatırımcıları korumak için konuldu. Avrupa Birliği'nde de benzer şekilde bireysel yatırımcılar için ana döviz çiftlerinde 30:1, kripto paralarda 2:1 sınırı uygulanır.

Kripto paralardaki sürekli vadeli kontratlarda ise oranlar borsaların kendi kurallarına bağlıdır ve çok daha yüksek olabilir. Yüksek sınırlar, yüksek oranın kullanılması gerektiği anlamına gelmez; düzenleyicilerin sınırları, bireysel yatırımcı için makul aralığın ne olduğuna dair iyi bir işarettir.

EVEDEX'te oranlar

EVEDEX, azami oranı kontrata ve pozisyon büyüklüğüne göre kademeli belirleyen hibrit bir sürekli vadeli işlem borsasıdır: emirler zincir dışında eşleşir, mutabakat Arbitrum üzerinde zincir üstünde yapılır.

Kaldıraç: BTC, ETH ve SOL'de 50.000 dolara kadar pozisyonlarda 200x; altın, gümüş ve petrolde 100x, EURUSD ve USDJPY'de 150x, hisse kontratlarında 50x (EVEDEX verilerine göre 09.11.2026 itibarıyla).
Marj: USDT ile yalnızca çapraz marj; hesaptaki serbest bakiye tüm açık pozisyonların ortak teminatıdır.
Ücretler: cashback öncesi en fazla maker emirlerde %0,015, taker emirlerde %0,045; fonlama her 8 saatte bir hesaplanır ve saatlik tahsil edilir.
Minimum yatırım: 6 USDT; emirler 5 USDT'den başlar.
Piyasalar: EVEDEX verilerine göre 04.11.2026 itibarıyla 52 sürekli vadeli kontrat; kripto, altın, forex ve hisse senedi aynı bakiyede.
Giriş ve KYC: kendi cüzdanınızla (MetaMask, Rabby) ya da e-posta, Google, Telegram veya Apple ID ile giriş; klasik KYC yok, her yatırma otomatik AML kontrolünden geçer.
Sınırlar: spot piyasa yok; kısıtlamalı ülkelerde ve Birleşik Krallık'taki bireysel müşterilere hizmet verilmez.

Kaldıraçlı sürekli vadeli işlemler yüksek kayıp riski taşır ve marjın tamamını eritebilir; bu makale yatırım tavsiyesi değildir.

SSS

Kaldıraç, yatırdığınız teminatın birkaç katı büyüklüğünde pozisyon açmanızı sağlayan mekanizmadır. Örneğin 10x ile 100 USDT teminatla 1.000 USDT'lik pozisyon açarsınız. Kazanç ve kayıp, teminat üzerinden değil pozisyonun tamamı üzerinden hesaplanır; bu yüzden küçük fiyat hareketleri teminatı hızla büyütebilir ya da eritebilir.

Kaldıraçlı işlem, pozisyonun yalnızca bir kısmını teminat olarak yatırıp tamamı üzerinden kazanç veya kayıp elde ettiğiniz işlemdir. Forex, vadeli işlemler ve kripto paralardaki sürekli vadeli kontratlar en yaygın örneklerdir. Yükseliş için uzun, düşüş için kısa pozisyon açılabilir; teminat yetersiz kalırsa pozisyon kapatılır.

Kaldıraç oranı, pozisyon büyüklüğünün yatırılan teminata oranıdır. 1:10 ya da 10x oranı, teminatın on katı büyüklüğünde pozisyon açılabileceği ve gereken marjın pozisyonun %10'u olduğu anlamına gelir. Oran yükseldikçe gereken teminat azalır, ama tasfiye fiyatı giriş fiyatına yaklaşır ve küçük bir ters hareket bile pozisyonun kapanmasına yetebilir.

Kaldıraç sistemi, aracı kurumun ya da borsanın pozisyon için gereken teminatı, sürdürme marjını ve tasfiye kurallarını belirlediği yapının tamamıdır. Sistem, teminat belirli bir seviyenin altına düştüğünde pozisyonu otomatik olarak kapatır. Birçok borsada pozisyon büyüdükçe izin verilen azami oran kademeli olarak düşer.

Kaldıraç, pozisyon büyüklüğünün teminata bölünmesiyle bulunur. 500 USDT teminatla 5.000 USDT'lik pozisyon açtıysanız oran 10x'tir. Kâr veya zarar ise pozisyon büyüklüğü çarpı fiyat değişimidir: 5.000 USDT'lik pozisyonda %2'lik hareket, 100 USDT, yani teminatın %20'si kadar kazanç ya da kayıp demektir.

10x, teminatınızın on katı büyüklüğünde pozisyon açtığınız anlamına gelir. Bu durumda fiyatın %1'lik hareketi teminatınızı %10 artırır ya da azaltır. Fiyat yaklaşık %10 aleyhinize hareket ederse, sürdürme marjı ve ücretler de hesaba katıldığında pozisyon tasfiye edilebilir. Bu yüzden 10x ile işlem yaparken zarar durdur seviyesini tasfiye fiyatından çok önce belirlemek gerekir.

Çapraz marjlı hesaplarda pozisyona ayrılan teminatın tamamını, hatta hesaptaki serbest bakiyeyi de kaybedebilirsiniz. Bu yüzden kaybetmeyi göze alamayacağınız parayla kaldıraçlı işlem yapmayın ve her işlemde riskinizi zarar durdur emriyle sınırlayın. Yüksek oranlarda küçük bir hareket bile teminatı tamamen silebilir; izole marj ise kaybı tek pozisyonun teminatıyla sınırlar.

Tasfiye, teminat sürdürme marjının altına düştüğünde borsanın pozisyonu otomatik olarak kapatmasıdır. Tasfiye fiyatı, kullanılan orana, teminata ve sürdürme marjına bağlıdır. 100x'te fiyatın yaklaşık %1, 10x'te yaklaşık %10 aleyhe hareketi pozisyonun tasfiyesine yol açabilir; ücretler bu mesafeyi biraz daha kısaltır. Zarar durdur emri tasfiyeden önce çıkmayı sağlar.

Kesin bir kural yoktur, ama yeni başlayanlar için 2x ile 5x arası temkinli bir aralık olarak kabul edilir. Bu seviyelerde fiyatın %20 ile %50 aleyhe hareketi gerekir ki teminat tamamen erisin. Asıl önemli olan, her işlemde riske attığınız tutarı zarar durdur emriyle önceden belirlemektir.

EVEDEX'te BTC, ETH ve SOL'de 50.000 dolara kadar pozisyonlarda 200x kullanılabilir; pozisyon büyüdükçe azami oran 200.000 dolara kadar 100x'e, 750.000 dolara kadar 20x'e düşer. EVEDEX verilerine göre 09.11.2026 itibarıyla altın ve gümüşte 100x, EURUSD ve USDJPY'de 150x, hisse kontratlarında 50x sınırı vardır; bu sınırlar da pozisyon büyüdükçe düşer.